Máy tính, điện thoại và máy tính bảng đã trở thành một phần quen thuộc trong công việc và cuộc sống. Tuy nhiên, nhìn màn hình liên tục trong nhiều giờ có thể khiến mắt khô, cộm, mờ tạm thời, đau đầu và khó tập trung. Tình trạng này thường được gọi là mỏi mắt kỹ thuật số hoặc hội chứng thị giác màn hình.
Mỏi mắt kỹ thuật số thường gây khó chịu và ảnh hưởng đến hiệu suất làm việc, nhưng chưa có bằng chứng cho thấy việc nhìn màn hình máy tính ở điều kiện sử dụng thông thường sẽ trực tiếp làm tổn thương mắt vĩnh viễn. Phần lớn triệu chứng có thể cải thiện khi người dùng nghỉ mắt, điều chỉnh tư thế và xử lý những nguyên nhân đi kèm như khô mắt hoặc kính không đúng độ.
Mỏi mắt kỹ thuật số là gì?
Mỏi mắt kỹ thuật số là tập hợp các vấn đề về mắt và thị giác xuất hiện sau khi sử dụng máy tính, điện thoại, máy tính bảng hoặc thiết bị điện tử trong thời gian dài.
Khi nhìn gần liên tục, hệ thống điều tiết của mắt phải duy trì hoạt động để giữ hình ảnh rõ nét. Đồng thời, người dùng thường chớp mắt ít hơn hoặc chớp không hoàn toàn, làm nước mắt bay hơi nhanh và bề mặt mắt dễ bị khô.
Tình trạng này còn chịu ảnh hưởng bởi nhiều yếu tố khác như:
-
Màn hình đặt quá gần hoặc quá cao.
-
Chữ nhỏ, độ tương phản thấp.
-
Ánh sáng phản chiếu hoặc phòng quá tối.
-
Tật khúc xạ chưa được chỉnh đúng.
-
Điều hòa hoặc quạt thổi trực tiếp vào mặt.
-
Ngồi sai tư thế trong thời gian dài.
Vì vậy, mỏi mắt khi dùng máy tính không chỉ do ánh sáng từ màn hình mà thường là kết quả của việc nhìn gần kéo dài kết hợp với môi trường và tư thế làm việc chưa phù hợp.
Dấu hiệu cho thấy mắt đang bị quá tải
Các triệu chứng thường gặp gồm:
-
Mắt khô, cộm, nóng rát hoặc ngứa.
-
Chảy nước mắt dù mắt vẫn có cảm giác khô.
-
Nhìn mờ hoặc hình ảnh lúc rõ, lúc mờ.
-
Khó chuyển tiêu điểm từ màn hình sang vật ở xa.
-
Đau đầu, nặng vùng trán hoặc quanh mắt.
-
Nhạy cảm hơn với ánh sáng.
-
Đau cổ, vai hoặc lưng.
-
Khó tập trung sau nhiều giờ làm việc.
Nhìn mờ khi dùng màn hình có thể liên quan đến khô bề mặt mắt, nhưng cũng có thể xuất phát từ tật khúc xạ, rối loạn điều tiết hoặc khả năng phối hợp của hai mắt. Vì vậy, không nên mặc định mọi trường hợp nhìn mờ đều chỉ cần dùng thuốc nhỏ mắt.
Quy tắc 20-20-20 giúp mắt nghỉ ngơi
Một trong những cách đơn giản để giảm thời gian mắt phải điều tiết liên tục là áp dụng quy tắc 20-20-20: Sau mỗi 20 phút nhìn màn hình, hãy nhìn một vật cách khoảng 20 feet, tương đương 6 mét, trong ít nhất 20 giây.
Khi nhìn xa, cơ điều tiết có cơ hội thư giãn thay vì phải giữ tiêu điểm ở khoảng cách gần liên tục. Bạn có thể đặt báo thức, sử dụng lời nhắc trên máy tính hoặc tranh thủ nhìn ra cửa sổ sau mỗi phần công việc.
Ngoài những khoảng nghỉ ngắn, nên đứng dậy vận động vài phút sau khoảng một giờ làm việc. Điều này không chỉ giúp mắt được nghỉ mà còn giảm căng cổ, vai và lưng.
Đặt màn hình ở khoảng cách phù hợp
Màn hình nên được đặt cách mắt khoảng 50–70 cm, tùy kích thước màn hình và khả năng nhìn của mỗi người. Phần trên của màn hình nên ngang hoặc thấp hơn tầm mắt một chút để mắt nhìn hơi chếch xuống.
Vị trí này giúp mí mắt che phủ bề mặt nhãn cầu tốt hơn, hạn chế nước mắt bay hơi và giảm tình trạng phải ngẩng cổ. Nếu không đọc rõ chữ ở khoảng cách này, nên tăng kích thước chữ thay vì đưa mặt sát màn hình.
Với máy tính xách tay, việc đặt máy quá thấp dễ khiến người dùng cúi đầu trong nhiều giờ. Có thể sử dụng giá đỡ và bàn phím rời để đưa màn hình lên vị trí phù hợp hơn.
Điều chỉnh ánh sáng và độ sáng màn hình
Độ sáng của màn hình không nên chênh lệch quá nhiều so với môi trường xung quanh. Màn hình quá sáng trong phòng tối hoặc quá tối dưới ánh sáng mạnh đều khiến mắt phải làm việc nhiều hơn.
Nên đặt bàn làm việc sao cho cửa sổ nằm bên cạnh thay vì ở ngay phía trước hoặc phía sau màn hình. Lau sạch màn hình và hạn chế ánh sáng phản chiếu từ đèn, cửa kính hoặc bề mặt bóng.
Độ tương phản cần đủ rõ để chữ nổi bật trên nền. Chữ nhỏ nên được phóng lớn đến mức có thể đọc thoải mái mà không phải nheo mắt hoặc nghiêng người về phía trước.
Chủ động chớp mắt thường xuyên
Khi tập trung đọc hoặc làm việc, nhiều người vô thức chớp mắt ít hơn. Điều này khiến lớp nước mắt phủ trên bề mặt mắt dễ bị gián đoạn, gây khô, rát và nhìn mờ dao động.
Bạn có thể tập thói quen chớp mắt chậm và đầy đủ vài lần sau mỗi đoạn công việc. Nhắm mắt trong vài giây cũng giúp nước mắt dàn đều hơn trên bề mặt giác mạc.
Người làm việc trong phòng điều hòa nên tránh để luồng gió thổi trực tiếp vào mặt. Nếu không khí quá khô, có thể cân nhắc dùng máy tạo ẩm nhưng cần vệ sinh thiết bị và thay nước thường xuyên để tránh vi khuẩn, nấm mốc tích tụ.
Có nên sử dụng nước mắt nhân tạo?
Khi mắt khô, cộm hoặc nóng rát nhẹ, nước mắt nhân tạo hay dung dịch bôi trơn mắt có thể giúp làm ẩm bề mặt mắt và giảm khó chịu.
Tuy nhiên, không phải mọi sản phẩm nhỏ mắt đều có tác dụng giống nhau. Người dùng không nên gọi chung tất cả là “thuốc nhỏ mắt chống mỏi mắt”. Các loại thuốc làm trắng mắt hoặc co mạch không điều trị nguyên nhân khô mắt và không nên tự dùng kéo dài.
Nếu phải nhỏ nhiều lần trong ngày, nên hỏi bác sĩ hoặc dược sĩ về loại không chứa chất bảo quản. Trường hợp mắt đau, đỏ nhiều, nhạy sáng, có ghèn hoặc thị lực giảm thì không nên tự điều trị tại nhà.
Kiểm tra kính và tật khúc xạ
Cận thị, viễn thị, loạn thị, lão thị hoặc kính đang dùng không còn đúng độ đều có thể làm mắt nhanh mỏi khi nhìn gần. Một số người nhìn xa vẫn rõ nhưng gặp khó khăn khi làm việc ở khoảng cách màn hình.
“Kính máy tính” chỉ thực sự hữu ích khi được đo và thiết kế phù hợp với khoảng cách làm việc của từng người. Không phải ai dùng máy tính cũng cần mua một loại kính chuyên dụng.
Nếu thường xuyên phải nheo mắt, cúi sát màn hình, đau đầu hoặc nhìn mờ dù đã điều chỉnh môi trường làm việc, nên kiểm tra thị lực và tật khúc xạ.
Có cần dùng kính chặn ánh sáng xanh không?
Hiện chưa có đủ bằng chứng để khuyến nghị tất cả người dùng máy tính phải đeo kính lọc ánh sáng xanh nhằm giảm mỏi mắt hoặc bảo vệ võng mạc.
Một tổng quan Cochrane trên 17 thử nghiệm ngẫu nhiên cho thấy kính lọc ánh sáng xanh có thể không tạo ra khác biệt đáng kể về mỏi mắt khi dùng máy tính trong thời gian ngắn so với kính thông thường.
Ánh sáng màn hình vào buổi tối vẫn có thể ảnh hưởng đến nhịp ngủ ở một số người. Vì vậy, thay vì phụ thuộc hoàn toàn vào kính, nên giảm thời gian sử dụng thiết bị trước giờ ngủ, hạ độ sáng và sử dụng chế độ hiển thị ấm hơn khi cần.
Ăn uống có giúp giảm mỏi mắt không?
Một chế độ ăn đa dạng với rau xanh, trái cây, trứng, cá và nguồn chất béo phù hợp có lợi cho sức khỏe mắt nói chung. Tuy nhiên, vitamin A, C hoặc E không phải biện pháp điều trị trực tiếp cho mỏi mắt do màn hình.
Không nên tự dùng vitamin liều cao với mục đích chống mỏi mắt khi chưa có chỉ định. Việc nghỉ mắt, chớp mắt, điều chỉnh màn hình và kiểm tra thị lực thường quan trọng hơn.
Khi nào cần khám bác sĩ?
Nên đi khám chuyên khoa mắt nếu các triệu chứng không cải thiện sau khi đã điều chỉnh thói quen làm việc hoặc xuất hiện một trong các dấu hiệu sau:
-
Nhìn mờ kéo dài, không giảm sau khi nghỉ.
-
Đau mắt hoặc đau đầu tái diễn.
-
Đỏ mắt, cộm rát nhiều hoặc tiết ghèn.
-
Nhạy cảm bất thường với ánh sáng.
-
Nhìn đôi, mất một phần thị trường.
-
Thị lực giảm đột ngột.
-
Mắt khô kéo dài và phải nhỏ thuốc thường xuyên.
Bác sĩ có thể kiểm tra tật khúc xạ, bề mặt mắt, khả năng điều tiết và phối hợp hai mắt để xác định đúng nguyên nhân.
Kết luận
Mỏi mắt khi làm việc trước màn hình chủ yếu liên quan đến nhìn gần kéo dài, giảm chớp mắt, khô bề mặt mắt, tư thế chưa phù hợp hoặc tật khúc xạ chưa được điều chỉnh.
Để bảo vệ mắt, nên áp dụng quy tắc 20-20-20, đặt màn hình đúng khoảng cách, điều chỉnh ánh sáng, chủ động chớp mắt và nghỉ ngơi đều đặn. Nước mắt nhân tạo có thể hỗ trợ khi mắt khô, nhưng không thay thế việc kiểm tra nguyên nhân nếu tình trạng kéo dài.
Đặc biệt, không cần vội mua kính chặn ánh sáng xanh hoặc tự dùng nhiều loại thuốc nhỏ mắt. Một môi trường làm việc hợp lý và thói quen sử dụng màn hình khoa học mới là nền tảng giúp đôi mắt thoải mái hơn lâu dài.
|
Nhỏ mắt Eskar Vita. Cải thiện điều tiết mắt, giảm triệu chứng mỏi mắt do rôi loạn điều tiết mắt. Đối tượng sử dụng: Người bị mỏi mắt do rối loạn điều tiết mắt, phụ nữ có thai và cho con bú nên tham khảo ý kiến bác sĩ. |
