Thời tiết nóng ẩm khiến cơ thể phải tăng thải nhiệt qua giãn mạch và đổ mồ hôi. Những thay đổi này có thể làm tim đập nhanh hơn, huyết áp giảm và cơ thể mất nước, điện giải. Với người bị suy tim, khả năng thích nghi có thể kém hơn, đặc biệt khi đang dùng thuốc lợi tiểu hoặc thuốc hạ huyết áp.
Tuy nhiên, người bệnh không nên tự uống thật nhiều nước, ăn thêm muối hay điều chỉnh thuốc. Việc chăm sóc trong ngày nóng cần cân bằng giữa hai nguy cơ: mất nước và ứ dịch do suy tim.
Vì sao nắng nóng có thể nguy hiểm với người bị suy tim?
Khi nhiệt độ môi trường tăng, mạch máu dưới da giãn ra để đưa nhiệt ra ngoài. Tim phải bơm nhiều máu hơn đến da, đồng thời nhịp tim có thể tăng để duy trì tuần hoàn.
Cơ thể cũng tiết mồ hôi, dẫn đến mất nước và natri. Nếu mất dịch quá nhiều, người bệnh có thể bị:
-
Hạ huyết áp, chóng mặt hoặc ngất;
-
Rối loạn điện giải;
-
Suy giảm chức năng thận;
-
Tim đập nhanh hoặc rối loạn nhịp;
-
Kiệt sức vì nóng hoặc say nóng.
Ngược lại, người bệnh uống quá nhiều nước hoặc ăn mặn có thể bị ứ dịch, phù và khó thở. Nắng nóng đặc biệt đáng lưu ý ở người cao tuổi, suy tim nặng, bệnh thận, đái tháo đường hoặc đang dùng nhiều thuốc tim mạch.
Bệnh nhân suy tim trong thời tiết nắng nóng có thể dẫn đến hạ huyết áp, giảm oxy cho cơ thể
Cách bảo vệ người suy tim trong những ngày nóng
1. Uống nước theo kế hoạch cá nhân
Không có một mức nước cố định phù hợp với mọi bệnh nhân suy tim. Một số người không cần hạn chế dịch nghiêm ngặt, trong khi người bị ứ dịch, hạ natri máu hoặc suy tim nặng có thể được bác sĩ yêu cầu giới hạn lượng uống.
Trong ngày nóng, người bệnh nên:
-
Uống từng lượng nhỏ, chia đều trong ngày;
-
Không chờ khát dữ dội mới uống;
-
Tính cả nước lọc, sữa, canh, súp, nước trái cây và đồ uống khác vào tổng lượng dịch;
-
Theo dõi khát nhiều, khô miệng, chóng mặt, tiểu ít hoặc nước tiểu sẫm;
-
Đồng thời để ý phù chân, tăng cân nhanh và khó thở.
Không nên tự áp dụng mức 1–1,5 lít mỗi ngày cho tất cả mọi người. Người đang được giới hạn dịch cần hỏi bác sĩ xem có phải điều chỉnh tạm thời trong đợt nắng nóng hay không.
Bệnh nhân suy tim cần kiểm soát lượng nước uống hợp lý trong ngày hè
2. Không tự ý ăn thêm muối
Ăn nhiều natri có thể khiến cơ thể giữ nước, làm tăng phù và khó thở. Tuy nhiên, hạn chế quá mức trong khi đang đổ nhiều mồ hôi, dùng thuốc lợi tiểu hoặc ăn uống kém cũng có thể góp phần gây rối loạn điện giải.
Bài viết cũ khuyến nghị dưới 0,5g natri mỗi ngày ở suy tim nặng là mức quá thấp và không nên áp dụng nếu không có chỉ định chuyên khoa.
Người bệnh nên:
-
Hạn chế thực phẩm chế biến sẵn, mì gói, xúc xích, đồ hộp, đồ muối và nước chấm;
-
Không tự uống nước muối hoặc nước điện giải thường xuyên;
-
Tuân thủ mức natri do bác sĩ hướng dẫn;
-
Không tự tăng muối chỉ vì ra nhiều mồ hôi.
3. Thận trọng với thực phẩm giàu kali
Rau và trái cây vẫn là phần quan trọng của chế độ ăn, nhưng không phải bệnh nhân suy tim nào cũng nên tăng mạnh chuối, cam, nước dừa hoặc các loại đậu.
Một số thuốc điều trị suy tim như thuốc ức chế men chuyển, thuốc chẹn thụ thể angiotensin, sacubitril/valsartan và thuốc đối kháng aldosterone có thể làm tăng kali máu. Nguy cơ cao hơn ở người bệnh thận.
Vì vậy, lượng kali cần dựa trên xét nghiệm và thuốc đang dùng. Không tự bổ sung viên kali hoặc dùng nhiều đồ uống giàu kali để “bù điện giải”.
4. Theo dõi cân nặng và triệu chứng mỗi ngày
Người suy tim nên cân vào cùng một thời điểm mỗi sáng, sau khi đi vệ sinh và trước khi ăn, với trang phục tương tự.
Cần liên hệ nhân viên y tế nếu cân nặng tăng nhanh so với mức thông thường hoặc xuất hiện:
-
Phù chân, bụng căng;
-
Khó thở tăng;
-
Phải kê thêm gối khi ngủ;
-
Ho về đêm;
-
Mệt hơn rõ rệt;
-
Tim đập nhanh hoặc hồi hộp.
Ngược lại, cân nặng giảm nhanh kèm khát, khô miệng, chóng mặt và tiểu ít có thể gợi ý mất nước. Không nên dựa vào một dấu hiệu riêng lẻ để tự tăng nước hoặc tăng thuốc lợi tiểu.
5. Tránh thời điểm nóng nhất trong ngày
Người bệnh nên ở trong không gian mát, thông thoáng hoặc có điều hòa. Khi phải ra ngoài:
-
Ưu tiên sáng sớm hoặc chiều tối;
-
Tránh nắng gắt, thường từ khoảng 11 giờ đến 15 giờ;
-
Mặc quần áo rộng, nhẹ và thoáng;
-
Đội mũ rộng vành;
-
Hạn chế đứng lâu ngoài trời;
-
Không ngồi trong ô tô đóng kín.
Có thể làm mát bằng quạt, điều hòa, khăn ẩm hoặc tắm nước mát. Tuy nhiên, quạt có thể không đủ an toàn khi nhiệt độ trong phòng quá cao; khi đó nên chuyển đến nơi có điều hòa.
6. Điều chỉnh việc tập thể dục
Vận động phù hợp vẫn có lợi cho nhiều người suy tim ổn định. Tuy nhiên, không nên tập nặng trong thời tiết nóng ẩm.
Người bệnh có thể:
-
Đi bộ hoặc tập trong nhà có điều hòa;
-
Chuyển giờ tập sang sáng sớm hoặc chiều tối;
-
Giảm cường độ và thời gian;
-
Khởi động, nghỉ giữa buổi;
-
Dừng tập khi chóng mặt, yếu bất thường, khó thở tăng, đau ngực hoặc hồi hộp.
Người mới xuất viện, suy tim chưa ổn định hoặc có triệu chứng khi nghỉ cần hỏi bác sĩ trước khi tập.
Thuốc suy tim có bị ảnh hưởng bởi nắng nóng không?
Một số thuốc có thể làm cơ thể nhạy cảm hơn với nhiệt:
-
Thuốc lợi tiểu làm tăng mất nước và điện giải;
-
ACEi, ARB hoặc sacubitril/valsartan có thể góp phần gây hạ huyết áp và ảnh hưởng chức năng thận khi mất nước;
-
Thuốc chẹn beta có thể hạn chế khả năng tăng nhịp tim để thích nghi;
-
Một số thuốc hạ huyết áp khác làm tăng nguy cơ chóng mặt khi mạch máu giãn.
Dù vậy, người bệnh không được tự ngừng, giảm hoặc tăng liều thuốc. Bác sĩ có thể cần kiểm tra huyết áp, chức năng thận và điện giải, sau đó mới quyết định điều chỉnh.
Một số loại thuốc điều trị suy tim có thể ảnh hưởng đến khả năng chịu nhiệt của cơ thể
Nhận biết kiệt sức vì nóng
Kiệt sức vì nóng thường liên quan đến mất nước và muối do đổ nhiều mồ hôi. Các dấu hiệu có thể gồm:
-
Đau đầu, chóng mặt;
-
Khát nước;
-
Buồn nôn;
-
Mệt lả, yếu;
-
Đổ nhiều mồ hôi;
-
Da mát, nhợt hoặc ẩm;
-
Tim đập nhanh;
-
Tiểu ít.
Cần đưa người bệnh đến nơi mát, nới lỏng quần áo, dùng khăn mát và cho nghỉ ngơi. Nếu người bệnh tỉnh táo, nuốt bình thường và không bị giới hạn dịch nghiêm ngặt, có thể cho uống từng ngụm nhỏ. Người suy tim nên được tư vấn y tế sớm vì việc bù nước cần thận trọng.
Say nóng là tình trạng cấp cứu
Say nóng có thể gây thân nhiệt rất cao và rối loạn chức năng não. Dấu hiệu cảnh báo gồm:
-
Lú lẫn, nói khó hoặc hành vi bất thường;
-
Đi loạng choạng;
-
Co giật;
-
Ngất;
-
Da rất nóng, có thể khô hoặc vẫn đổ mồ hôi;
-
Thở nhanh, mạch nhanh.
Khi nghi ngờ say nóng, cần gọi 115 ngay, đưa người bệnh đến nơi mát và làm mát nhanh bằng nước mát, khăn ướt, quạt hoặc túi lạnh đặt ở cổ, nách và bẹn. Không cho người đang lú lẫn, co giật hoặc bất tỉnh uống nước. Không chờ nhiệt độ giảm rồi mới gọi cấp cứu.
Khi nào người suy tim cần được khám sớm?
Cần liên hệ bác sĩ hoặc đến cơ sở y tế khi có:
-
Khó thở tăng, kể cả khi nghỉ;
-
Đau hoặc tức ngực;
-
Ngất, lú lẫn;
-
Tim đập nhanh hoặc loạn nhịp kéo dài;
-
Huyết áp thấp kèm chóng mặt;
-
Tiểu ít rõ rệt;
-
Phù tăng hoặc cân nặng tăng nhanh;
-
Nôn, tiêu chảy khiến không giữ được nước;
-
Triệu chứng kiệt sức vì nóng không cải thiện sau khi làm mát.
Kết luận
Nắng nóng có thể khiến người suy tim mất nước, hạ huyết áp, rối loạn điện giải hoặc làm bệnh nặng lên. Biện pháp quan trọng nhất là giữ môi trường mát, tránh vận động ngoài trời lúc nắng gắt, theo dõi cân nặng và triệu chứng, đồng thời uống nước theo kế hoạch đã thống nhất với bác sĩ.
Người bệnh không nên tự tăng nước, ăn thêm muối, bổ sung kali hoặc thay đổi thuốc. Khi xuất hiện khó thở tăng, đau ngực, lú lẫn, ngất hoặc dấu hiệu say nóng, cần được cấp cứu ngay.
